E-ticaret lojistiği nedir? Siparişten teslimata süreçler
E-ticaret lojistiği; online satılan ürünlerin depolanması, stok takibi, sipariş hazırlama, kargo ve iade süreçlerinin bütünü. Adımları ve dikkat edilmesi gerekenleri anlattık.
Bir e-ticaret sitesinin tasarımı, ürün çeşitliliği, ödeme seçenekleri ne kadar iyi olursa olsun, müşterinin aklında kalan son şey ürünün eline nasıl ulaştığı. Geç gelen, eksik gelen ya da yanlış gelen bir sipariş, sitedeki bütün emeği bir anda siler.
E-ticaret lojistiği, kısaca e-lojistik, tam da bu son kısmın işi: online satılan ürünlerin depolanması, stoğun takibi, siparişin hazırlanması, kargoya verilmesi ve iade edilen ürünün geri alınması.
E-ticaret lojistiği klasik lojistikten nasıl ayrılır?
Klasik perakende lojistiğinde depo, mağazalara büyük ve düzenli sevkiyatlar yapar. E-ticarette ise sipariş sayısı çok, sipariş başına ürün sayısı az. Her biri ayrı bir adrese, çoğu zaman bir iki gün içinde gitmek zorunda. Kampanya dönemlerinde de hacim birkaç katına çıkabiliyor.
Bir de iade meselesi var. Mağazada denenip alınan ürünün aksine, internetten alınan ürünün geri dönme ihtimali hep daha yüksek.
Süreçler
- Taşıma ve mal kabul: Satılacak ürünler depoya gelir, sayılır, kontrol edilir.
- Depolama ve yerleşim: Her ürün adresli bir rafa yerleşir.
- Envanter ve stok takibi: Hangi üründen kaç adet olduğu, nerede durduğu anlık izlenir.
- Sipariş toplama: Siteden gelen siparişteki ürünler raflardan alınır.
- Kontrol ve paketleme: Ürünler yeniden okutulur, özenle paketlenir. Müşteri memnuniyeti kutuyu açtığı anda başlar.
- Kargolama: Paket kargo firmasına teslim edilir, takip numarası müşteriye iletilir.
- İade: Geri gelen ürün kabul edilir, kontrol edilir; satılabilir durumdaysa rafa geri döner.
Bu adımların ayrıntısını depo operasyonları yazımızda anlattık.
Stok takibinde kullanılan yöntemler
Her ürün aynı kuralla raftan çıkmaz. En sık kullanılan yöntemler:
| Yöntem | Ne demek? | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|
| FIFO | İlk giren ilk çıkar | Çoğu tekstil ve genel ürün |
| FEFO | Son kullanma tarihi ilk dolan ilk çıkar | Gıda, kozmetik, ilaç |
| LIFO | Son giren ilk çıkar | Bozulmayan, yığın halinde saklanan ürünler |
| LOT takibi | Aynı üretim partisi birlikte izlenir | Geri çağırma riski olan ürünler |
| Seri no takibi | Her ürün tek tek izlenir | Elektronik, garantili ürünler |
Bu kuralların elle uygulanması neredeyse imkânsız. Barkodla çalışan bir depo yönetim sistemi, toplayıcıya hangi rafın hangi gözünden ürün alacağını kendisi söyler.
Katma değerli hizmetler
Kalite kontrol, barkodlama, etiketleme, ürün birleştirme, hediye paketi ve hediye notu. Küçük görünür ama üreticiden ya da tedarikçiden kaynaklanan bir hatayı müşteriye ulaşmadan yakalamak, sonradan bir iadeyle uğraşmaktan çok daha ucuzdur.
İyi işleyen bir e-ticaret lojistiği için
- Stok tek yerden yönetilmeli. Site, pazaryerleri ve mağazalar aynı stoğu görmeli.
- Her adım okutulmalı. Kabul, yerleşim, toplama ve paketleme barkodla doğrulanmalı.
- Müşteri haberdar edilmeli. Sipariş onayı, depodan çıkış, kargo ve teslim bilgisi müşteriye kendiliğinden gitmeli. "Siparişim nerede?" sorusu ne kadar az gelirse, müşteri hizmetleri o kadar rahatlar.
- İade süreci baştan tasarlanmalı. İade nasıl kabul edilecek, ne kadar sürede rafa dönecek, para iadesi ne zaman yapılacak?
Bu işi sahadan biliyoruz
Retmind olarak yalnızca depo yazılımı geliştirmedik; depoyu da işlettik. Beş yıl boyunca GS Store deposunun yönetimini üstlendik: mal kabulden sevkiyata, sayımdan iadeye kadar bu yazıda anlattığımız her adımı her gün kendi ekibimizle yürüttük.
Bu deneyim bugün yaptığımız işin temelinde duruyor. Müşteri bildirimlerini Chatopya üzerinden WhatsApp'a taşıyoruz; depo süreçlerini ise Metis WMS ile tek sistemde topluyoruz. Lojistik operasyonunuzu kurmak ya da iyileştirmek istiyorsanız, konuşalım.